Ba món đồ chơi tốt nhất giúp phát triển trí tuệ

Ba đứa con của tôi, một đứa 1 tuổi, đứa 2 tuổi và đứa lớn 5 tuổi luôn bận rộn, đến mức quên hết mọi thứ, hay vui vẻ chạy chơi với những khối hình. Bạn sẽ để ý thấy chúng ít khi chơi xây nhà cùng nhau, có gì lạ đâu (thậm chí đôi lúc còn không tụ tập trong cùng một phòng nữa cơ), mà mỗi đứa lo làm một việc một cách chăm chú và rất vui.

Và nếu bọn trẻ không chơi xếp hình, chắc hẳn chúng sẽ chơi bóng – mỗi đứa mỗi quả bóng. Điều này sẽ hay hơn cho mẹ chúng là tôi đây, miễn là chúng không chơi bóng trong nhà. Nhưng những đồ chơi này là gì mà chúng biến con cái tôi thành những người của công chúng như thế? Và bọn trẻ của tôi có nên chơi với những tấm giấy màu giúp học chữ hơn là chơi những trò tiêu khiển giản đơn này?

blocksKhối hình

Các khối xếp hình đồ chơi có tác dụng giáo dục tương đương như một loại vitamin tổng hợp. Chơi với những khối hình không chỉ mài dũa các kỹ năng vận động nhẹ nhàng và toàn diện mà còn giúp bé học được nhiều thứ từ các khái niệm toán học cơ bản đến kỹ năng giải quyết vấn đề. Một nghiên cứu còn cho thấy, các bé mẫu giáo khéo chơi xếp hình thì lên cấp 2 chúng thường có điểm toán cao hơn những bé khác. Theo Sharon MacDonald, một nhà đào tạo các giáo viên dạy mầm non và là tác giả của “Chơi xếp hình khối” (Gryphon House), giải thích: "Khi bé chơi trò xếp hình, bé phát triển nhận thức về phân số, hình học và tính đếm." Dĩ nhiên là trò chơi xếp hình không thể làm một bé 2 tuổi hiểu được khái niệm ½ và ¼. Tùy theo từng giai đoạn và từng lứa tuổi khác nhau mà các bài học về toán học dần dần được mở rộng ra từ cơ bản đến phức tạp.3 giai đoạn của trò chơi xếp khối hình  

Giai đoạn đầu tiên được gọi theo ngôn ngữ của MacDonald là "mang tới và khuân đi." Bé 2 tuổi hầu như không làm gì cũng như chưa xây nhà từ khối hình được. Bé chỉ có thể chất các khối hình với nhau, đánh đổ rồi đi nhặt lại – và trong quá trình đó, bé học được khái niệm trọng lượng, tính ổn định và cân bằng. Đối với bé mới biết đi, thì dĩ nhiên bài học yêu thích nhất sẽ là bài học gây nhiều ồn ào và náo loạn nhất: đó là trọng lực. Những đứa bé mới biết đi nhanh chóng nhận ra rằng vật gì đi lên ắt hẳn phải đi xuống khi thấy những anh chị lớn hơn của chúng tức giận đánh đổ khối hình xếp chồng lên nhau, và nhận thấy rằng việc đó có vẻ rất thú vị. "Trẻ con thích trật tự và cấu trúc, nhưng khi còn nhỏ, chúng lại thích tạo ra sự hỗn loạn hơn," MacDonald nói. "Chỉ cần xếp khối này lên khối khác, bé sẽ hiểu được rằng những thứ không chắc chắn ở trên sẽ rơi xuống, còn những khối đứng vững thì không."  

Khi lên 3, bé sẽ bước vào giai đoạn tiếp theo của trò chơi xếp khối hình: "xếp chồng lên và xếp thành hàng” Lúc này, bé có thể xếp các khối hình thẳng đứng hay đặt xuống và xếp lại theo chiều ngang. Bé vẫn chưa thể xây nhà theo một mục đích cụ thể, tuy nhiên bé bắt đầu thử một số mẫu hình lần đầu tiên. Những mẫu hình đầu tiên thường là các khối hình giống nhau được xếp nối tiếp nhau trên sàn cho đến khi bé thêm vào một sự thay đổi nào đó, ví dụ bé sẽ đặt một khối hình vuông, sau khối hình chữ nhật, rồi đến hình vuông và hình chữ nhật, và cứ như thế. "Toán là một môn học về mẫu hình," MacDonald nói, "và việc khuyến khích bé xếp khối hình sẽ đặt nền tảng cho bé phát triển kỹ năng toán học." Sau đây là một ví dụ về việc dạy phân số thông qua vui chơi. Khi trẻ đặt hai khối hình nằm cạnh nhau, bé có thể thấy, hai khối hình có cùng hình dạng và kích cỡ tạo thành một khối hình lớn hơn.

Giai đoạn tiếp theo, còn gọi là "bắc cầu " là lúc bé mẫu giáo có thể xếp những cấu trúc đơn giản khác nhau của riêng mình. Bé sẽ đặt hai khối hình xuống, rồi xếp khối thứ 3 lên trên khoảng giữa hai khối hình đầu tiên. Bên cạnh học được khái niệm cân bằng, bé bắt đầu thử nghiệm về cấu trúc đối xứng. Bắc cầu rồi xây hàng rào. Bạn không thể xây dựng nếu không tổ chức và bao quanh không gian xây dựng. Mình sẽ lấp đầy khoảng không gian này thế nào đây? Đấy là một câu hỏi khá phức tạp, đòi hỏi bé phải tính toán cần bao nhiêu khối lớn và khối nhỏ để hoàn thành việc xây dựng. Thế là bé không chỉ biết hoạch định trước mà còn đang giải quyết vấn đề.  

Phải có bóng trong lúc chơi bóng chứ!

ballsXếp khối hình không phải là trò chơi thu hút nhất trong phòng bé. Thậm chí các bé sơ sinh cũng biết dõi theo một quả bóng đang lăn trên sàn nhà. Theo Maureen Maiocco, Giám đốc chương trình nghiên cứu trẻ sơ sinh tại SUNY Canton, New York, khi dõi theo quả bóng, các bé "phải nhìn theo hướng lăn và đoán trước vị trí của bóng khi nó đang lăn về phía chúng." Việc dõi theo bằng mắt như thế giúp phối hợp các cử động của mắt với cử động của cơ thể. Hơn thế nữa, việc đoán xem khi nào quả bóng lại xuất hiện làm bé củng cố ý nghĩ rằng khi một vật biến mất khỏi tầm nhìn, không hẳn vật ấy sẽ biến mất mãi mãi.

Khi bé lớn hơn và có thể bò theo quả bóng, bé sẽ hiểu biết về không gian – Quả bóng cách mình bao xa? Mình đang đứng đâu so với quả bóng? Gần đến tuổi đi học, ý thức về không gian sẽ giúp trẻ phát triển tư duy logic. Vì bây giờ bé đã bắt đầu rành việc ném và bắt bóng, bé sẽ hiểu được mức độ khó khăn khi ném bóng và cần ném theo hướng nào. Nói cách khác, bé phải ước chừng bán kính bé có thể ném và bắt bóng.

Bé học mẫu giáo xem việc chơi bóng có thể là một cách để khám phá khoa học. Ví dụ, khi bé lăn bóng xuống cầu trượt, bé nhận thức được rằng những quả bóng có kích cỡ khác nhau lăn xuống cầu trượt với tốc độ khác nhau. Emily Vosper, Giám đốc Trung tâm Trẻ em tại Đại học SUNY Ulster County, tại Stone Ridge, New York, mô tả quy trình này là “tư duy cao cấp xuất hiện từ những công cụ giản đơn” Còn được gọi là môn vật lý cho các bé 4 tuổi.  

Làm sao để chồng những cái cốc lên nhau?

Khi các con tôi xếp các chiếc cốc lên nhau, tôi nghĩ rằng trò chơi đó là một cách tập luyện tốt để chùi sạch máy rửa bát, nhưng thực ra đó là việc chuẩn bị cho kỹ năng toán học và kỹ năng khoa học. Vào khoảng một hay hai tuổi, bé đã có thể xếp cốc này lên trên cốc kia. Thông thường thì bé không chồng cốc lên nhau theo bất kỳ trật tự nào, nhưng bé bắt đầu hiểu được mối quan hệ về kích cỡ các cốc. Đừng ép con bạn làm đúng ngay từ ban đầu. Khi lớn lên, bé sẽ nhận ra điều đó. Nếu con đặt chiếc cốc nhỏ bên trong cốc lớn, thì chiếc cốc cỡ trung sẽ không biết thể chồng tiếp lên được. Bé cũng sẽ bắt đầu hiểu về trật tự liên tiếp – một từ ngữ thú vị giúp bé sắp xếp đồ vật theo trật tự hợp lý.

Bé có thể chơi hàng giờ trong bồn tắm hay hố cát chỉ để múc đầy và đổ đi những cốc nước/cát. Khi bé bắt đầu lưu ý sự khác nhau giữa rỗng không và tràn đầy, bé đang có ý niệm về khối lượng. Bé có thể thấy rằng bé có thể đổ nhiều cốc cát nhỏ vào trong chiếc cốc lớn nhất, nhưng đổ cát từ chiếc lớn nhất ra chiếc cốc nhỏ nhất thì cát bị tràn ra.
Chỉ cần thêm nước thôi!

Chơi nghịch nước bổ sung cho bé một mảng về khoa học. Theo John Cerio, PhD, Giáo sư ngành tâm lý học thuộc Đại học Alfred, ở Alfred, New York, các bé có khả năng học một khái niệm khó hiểu ở một mức độ cơ bản nào đó. Nếu bạn rót nước từ cái xô sang cái xô có hình dạng khác, lượng nước vẫn giữ nguyên không đổi. Nếu không trực tiếp chơi trò đó, hầu hết các bé sẽ trả lời rằng thùng chứa cao hơn có nước nhiều hơn.

Teddy

Vậy thì bạn đã hiểu rồi đấy. Khối hình, quả bóng và những chiếc cốc – là những siêu anh hùng không được vinh danh trong thế giới đồ chơi. Thế bí mật của chúng là gì? Một số chuyên gia tin rằng những đồ chơi chỉ dùng cho một mục đích như xếp hình (gọi là đồ chơi hội tụ) khuyến khích trẻ tìm ra câu trả lời đúng. Trong khi một số đồ chơi phục vụ nhiều mục đích (gọi là đồ chơi phân kỳ) thường hướng dẫn bé tiếp cận vấn đề theo nhiều hướng khác nhau, giúp bé hiểu rằng có nhiều cách giải quyết một số khó khăn nào đó. Đó là lý do tại sao bé thường chơi đi chơi lại những thứ đồ chơi đó. Những loại đồ chơi này không phải lúc nào bé cũng phải có nhưng nếu đã chơi thì bé không thể quên ngay được.

Bạn bè trong tủ đồ chơi

Như mỗi ông bố bà mẹ đã biết, không có tủ đồ chơi nào là đúng nghĩa là tủ đồ chơi nếu không có đủ loại thú nhồi bông, búp bê, và các nhân vật hoạt hình. Dù cho bạn thấy nhà mình chứa toàn những thứ đó: Chúng vẫn đóng một vai trò lớn trong việc phát triển trí tưởng tượng của bé.  

"Khi bé mới biết đi chập chững chơi trò nấu bữa tối cho một người bạn gấu bông hay tắm cho nó, bé đang thực hành làm người lớn theo cách giúp bé hiểu về thế giới người lớn,". Đây là lời của Amy Flynn, Giám đốc Trung tâm gia đình phố Bank, thành phố New York. Bé học mẫu giáo thậm chí gây ấn tượng mạnh bằng cách gắn cho búp bê và thú nhồi bông những tính cách con người trong tình huống mâu thuẫn và tức giận. Sẽ có lúc bạn bước vào phòng của đứa con 3 tuổi, tình cờ nghe bé đang giận dữ nói với con thú nhồi bông, "Hư quá, úp mặt vào tường đi!" (Bạn không phải là người mẹ duy nhất cảm thấy hơi lo sợ không biết mình có gây cho bé ấn tượng như thế không!) Sau đó, bạn còn có thể thấy bé diễn đi diễn lại một số sự kiện, nhưng đi cùng với cách xử lý phù hợp với trẻ hơn – giả dụ, cho các bé búp bê ăn bánh quy trước giờ ăn tối.

Một trong những lợi ích to lớn nhất của trò chơi tưởng tượng, Flynn cho biết, đó là "tạo cho trẻ một nơi trú ẩn an toàn để khám phá mọi cảm xúc trong khi vẫn tự chủ.” Nói cách khác, búp bê và gấu bông đang giúp bé hiểu rõ những xúc cảm của bản thân.

Sưu tầm

Công ty TNHH SX TM DV Liên Hương
2A Lê Khôi, Phường Phú Thạnh, Quận Tân Phú, Tp.Hồ Chí Minh
Email: info@lienhuong.vn - Fax: 08. 39 73 63 93 - Phone: 08. 39 789 089 - Mobile: 01234567830
Hỗ trợ trực tuyến: 08. 73000 800 - 08. 73000 900